ماه رمضان رسيد و ما به‌هم نرسيديم! نه پارسال و نه امسال، قسمت نشد كه افطارِ دسته‌‏جمعي كرده، «اَللّهُمَّ لَكَ صُمْتُ»(2) از شماها بشنوم و سحر برايتان «اَللّهُمَّ اِنّي اَسْئَلُكَ مِنْ بَهائِكَ بِاَبْهاهُ...»(3) بخوانم!
ماهي رسيد كه گرسنگي و مختصري تلخي دارد. اما رحمت خدا و تربيت دنيا براي شما مي‏آورد. ماهي كه نمونه كوچكي از زندگي واقعي و سرمشقي از راه پيروز شوندگان است.
اميدوارم اگر من امسال نيستم و در زندان دعايتان مي‏كنم، شما موفق و شاد باشيد. رحمت و رضاي خدا و سلامتي و توانائي نصيبتان بشود و قدر اين ماه مبارك را بدانيد.
مختصري گرسنگي و بي‏حوصلگي مي‏كشيد. اما به معده و مزاجتان استراحت و اجازه مي‏دهيد به‌خانه تكاني داخلي بپردازد و زهرها و زيادي‌ها را بيرون بريزد. طولي نمي‏كشد كه به افطار به آزادي غذا مي‏رسيد. به خودتان تبريك مي‏گوئيد كه عرضه به‌خرج داده، توانسته‏ايد بر مشكلِ روزه و بر نفس مسلّط شويد. ديگران چنين قدرت و عرضه‏اي ندارند. ناراحتي روزه بالاخره فراموش مي‏شود. اما اصلاح جسم و تقويت روحيه و اراده و ثواب آخرت برايتان باقي مي‏ماند. حضرت امير(ع) مي‏فرمود:
«لِلصّومِ فَرْحَتانَ عِنْدَالاِفطارِ وَ عِنْدَ لِقاءِالله »(4)
براي روزه دو لذّت است، با روزه گرفتن، حيوانيت و اسارتِ شكم و شهوت را از خود دور مي‏كنيد و در عوض به خدا نزديك مي‏شويد. براي آنكه با شكمِ سير و زندگيِ راحت، آدم بي‏خيال و غافل و تنبل مي‏شود. ولي گرسنگي و احتياج، شخص را بيدار و هوشيا مي‏كند. فكر باز مي‏شود و ذوق شكفته مي‏شود. صفا و روحانيت زنده مي‏شود. از طرف ديگر ناتواني خود و احتياجمان را به نعمت‏ها و نيروهاي خدا كاملاً حس مي‏كنيم. يك «لاحَولَ وَ لاقُوَّةَ اِلاَّ بِالله» (4) كه از روي احساس و اعتقاد بگوئيم، ثوابش صد چندان بيشتر است.
اما شب؛ باز برنامه معمول يازده ماهه را بهم مي‏زنيد. براي اطاعت خدا خود را از اسارتِ راحت‏طلبي و غفلتِ خواب بيرون مي‏آوريد. در دل شب كه سايرين خفته و مثل مرده‏اند، ولي نظام آفرينش برقرار و بيدار است، شما هم بيدار مي‏شويد تا خدا را به‌ياد آوريد. او را شكر و تسبيح كنيد و به‌راز و نياز بپردازيد. براي بينواها و محروم‏ها و مرده‏ها دعا كنيد.
سعي كنيد نمازهايتان را اول وقت بخوانيد. بعد از افطار يا ظهر؛ يك حزب قرآن بخوانيد، غيبت نكنيد، دروغ نگوئيد، بدي كسي را نخواهيد و به كسي بدي نكنيد. از گناه‌هاي گذشته توبه كنيد. پيِ معرفت و تحصيل علم برويد...
هفته‏اي يك شب سعي كنيد دعاي افتتاح را تمام يا نصفه با هم بخوانيد و به معنايش توجه كنيد.
شب‌هاي احيا را فراموش نكنيد كه ممكن است شب قدر باشد و مقدّراتِ سال و عمرمان عوض شود.
 

خلاصه آنكه اين ماه، ماه عبادت، تربيت و انشاءالله رحمت است.
يازده ماه از سال براي خودمان مي‏خوريم و مي‏دويم و مي‏خوابيم، يك ماه را از خود و از مردم بريده به طرف خالقمان برويم و از پيش او به طرف مردم و خودمان بيائيم.
خدا يار و نگهدار شما
بازرگان - 12/10/1342

پی نوشت:

امشب شب نفی ظلم، وابستگی ، دنیا طلبی و دین داری دروغین است.

امشب شب تولد آزادگی و مردانگی است.

امشب شب تولد تمام خونهایی است که در راه حق ریخته شده است.

امشب تمام مادران و پدرانی که عزیزان خود را در راه حق و آزادی انسان از دست داده اند و یا عزیزان خود را در بند دارند خوشحالند و می خندند. چرا که عاقبت حق و ایستادگی در راه حق را در راه حسین دیده اند.

یا حسین ... من نمی توانم درباره توچیزی بنویسم. خودت می دانی چرا ....

یا حسین... بسیاری از دختران و پسران این مرز و بوم وقتی در خلوت و تنهایی خود به تو فکر می کنند دلشان یک جوری می شود. انگار یک چیزی که گم کرده اند یا شاید فراموش کرده اند را در تو جستجو می کنند...

یا حسین... تولدت مبارک